Macaristan Cumhuriyeti Eğitim ve Kültür Bakanı İstvan Hiller ve Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay, 2 Şubat 2010 tarihinde Béla Bartók’un bir zamanlarki Türkiye araştırmalarının mekanı olan Osmaniye’de Cebeli Bereket Kültür Merkezi’nde tesis edilen Béla Bartók Daimi Sergi Salonu’nun açılışını törenle gerçekleştirdi. Programa, Macaristan Cumhuriyeti’nin geçtiğimiz günlerde görevine getirilen ve konsolosluk görev çevresi Osmaniye’yi de kapsayan Gaziantep Fahri Konsolosu Bahaeddin Nakıboğlu, Osmaniye İli Valisi Celalettin Cerrah ve Osmaniye Belediye Başkanı Kadir Kara katıldı.
Açılış töreninde, Türkolog Dr. Éva Csáki “Erken Dönem Türk-Macar İlişkileri”, Dr. János Sipos “Bartok’un Türkiye Araştırmaları” ve İstanbul Üniversitesi’nden Etnomüzikog Prof. Dr. Feza Tansuğ “Bartók’un Halk Müziği Araştırmalarının Türkiye’deki Önemi” başlıklı sunumu yaptı. Türkiye’de onyıllardır müzik pedagojisi ile uğraşan Eskişer’den Farkas ailesi – piyano sanatçısı Róbert Farkas, fagot sanatçısı Erika Farkas ve keman sanatçısı László Farkas – Bartok’un eserlerini sundular ve Osmaniyeli yerel bir aşık ise Bartók’un derlediği türkülerden seslendirdi.
Törende, Osmaniye Belediye Başkanı Kadir Kara, Belediye Meclisi’nin Béla Bartók’u fahri hemşehri ilan eden beratı Bartók’un fikir eserlerinin mirasçısı Gábor Vásárhelyi adına Macar Bilimler Akademisi (MBA) Béla Bartók Arşivi Yöneticisi Dr. László Vikárius’a teslim etti.
Açılışta İstván Hiller, Türkiye’deki Macar kültür hatıralarının muhafaza edilmesinde gösterdiği çabaların takdiri olarak Macaristan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı László Sólyom tarafından verilen “Macaristan Cumhuriyeti Yıldızlı Liyakat Nişanı Orta Haç” devlet nişanını Türk Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay’a takdim etti.
Osmaniye Béla Bartók Sergi Salonu malzemelerini, Macar Millî Müzesi tarihçi-müze bilimcisi, serginin mütevellisi Dr. Klára Radnóti ve Dr. László Vikárius açılışı yapanlara tanıttı.
Béla Bartók 1936’da Osmaniye ve civarında türküler derlemiştir. Araştırma gezisinde kendisine özel dostu, en seçkin Türk bestekâr (eşi de Macar olan) Ahmed Adnan Saygun eşlik etmiştir. Béla Bartók’un Türkiye’deki türkü derlemesi ve de Saygun ile dostluğu Türk kamuoyunda iyi biliniyordu. Osmaniye müzikoloğumuzun hatırasını saygıyla yâd ediyor. Şehrin Belediye Meclisi, 12 Kasım 2004 tarihinde Bartók’un fahri hemşehri olarak kabul edilmesi kararını aldı ve aynı zamanda şehirde daimi Béla Bartók Sergi Salonu tesis edilmesi girişiminde bulunda.
Macaristan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı’nın maddi desteği ile Ankara Büyükelçiliği 2004 yılı yazında Ankara’da Macar ve Türk müzikologların, araştırmacıların katılımı ile Bartók’un Türkiye araştırmaları ve de Macar-Türk karşılaştırmalı halk müziği araştırmalarının sonuçları hakkında bilimsel sempozyum düzenledi. Sempozyumun onur konuğu, halk müziği araştırmacısı, karşılaştırmalı Macar-Türk halk müziği araştırmalarının en önde gelen temsilcisi ve Béla Bartók Sergi Salonu’nun açılmasının mesleki yönden hazırlayan Dr. János Sipos idi.
Bartók sergisinin malzemesinin bir bölümünü MBA Müzik Enstitüsü Bartók Arşivi’nin yardımı ile Macar Dışişleri Bakanlığı daha 2006’da hazırladı, ama Kültür Merkezi’nin inşaatı ancak 2007’de tamamlandı. Sergiye ev sahipliği yapan salon o zaman döşenmesi için hazır değildi. Türk Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Dışişleri Bakanlığı, 2008 baharında, Kültür Bakanlığı tarafından önemli bir maliyetle inşa edilen Cebeli Bereket Kültür Merkezi’nde Béla Bartók’un anısına daimi sergi salonu oluşturulmasını resmi olarak da onayladı.
Macaristan Büyükelçisinin bizzat devreye girmesi ile Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay, 2009 yılında eksik çalışmaların Türk Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından karşılanmasını üstlendi. Bu arada Büyükelçiliğin girişimi üzerine Macar Millî Müzesi, Tarihçi-Müze Bilimci Dr. Klára Radnóti’ye sergi salonunu oluşturma görevini verdi. Béla Bartók Sergi Salonu, 2009 yılı sonuna tamamen döşendi. Sergi Salonu’nun teşhir malzemelerinin derlenmesinde MBA Müzik Enstitüsü Bartók Arşivi Yöneticisi Dr. László Vikárius fevkalade yardım sundu.
Bartók’un Anadolu derlemesinin evveliyatını ve de gezisini, daha sonra ise bu gezisinin sonuçlarını tanıtan serginin merkezinde müzik ve folklor bilimci yer alıyor. Ziyaretçiler, fotoğraflar ve dökümanların kopyalarının ötesinde Bartók tarafından Osmaniye ve civarında hazırlanmış ses kayıtlarını ve de Bartók’un Macar Radyosu’nda 1937’de yayınlanmış Türkiye gezisi hakkındaki sunumunu da dinleyebilirler. (Bartók’un Türkiye halk müziği derlemesini belgeleyen 65 fonograf silindir bugün Macar Etnoğrafya Müzesi’nde muhafaza ediliyor). Macar Dışişleri Bakanlığı’nın maddi desteği ile Sergi Salonu’na ait Bartók’un tüm eserlerini içeren CD ve de gezi ve araştırmalarını anlatan kitaplardan oluşan kütüphane meydana getirildi. (Yine Dışişleri Bakanlığı’nın desteği ve Dr. János Sipos, Türkolog Dr. Éva Csáki’nin iştiraki ile Bartók’un Türkiye araştırmalarını dinleyicilere açık bir anlatımla ve bilimsel bir üslupla tanıtan DVD hazırlanma aşamasında).
Osmaniye Béla Bartók Daimi Sergi Salonu, Tekirdağ Rákóczi Müzesi, Kütahya Kossuth Evi ve Kocaeli Thököly Anı Evi’nden sonra Macar-Türk kültür ilişkilerinin pekiştirecek ve aynı zamanda adını taşıdığı kişiliğin hatırasını kalıcı olarak yaşatacak Türkiye’deki dördüncü Macar milli anı merkezi.
(Osmaniye şehrinde açılmış olan Béla Bartók Sergi Salonu’nun evveliyatı hakkında buraya tıklayarak bilgi edinebilirsiniz).