Stosunki polsko-węgierskie
Stosunki polsko-węgierskie – opierające się na wielowiekowej, tradycyjnej przyjaźni między naszymi narodami - rozwijają się pomyślnie i są wolne od konfliktów. Rzeczpospolita Polska - ze względu na wspólne tradycje i przeszłość historyczną, liczne podobieństwa przemian społecznych, zgodność interesów i celów politycznych - jest jednym z najważniejszych partnerów Węgier w regionie. Nowe perspektywy dla naszej współpracy pojawiły się wraz z jednoczesnym wstąpieniem naszych krajów do NATO oraz do UE.
Stosunki polityczne
Kontakty między głowami naszych państw są częste i regularne. Pan prezydent Ferenc Mádl złożył oficjalną wizytę w Polsce w dniach 27-28 czerwca 2001 roku, a pan prezydent Aleksander Kwaśniewski w dniach 4-5 marca 2003 roku. 14 października 2004 roku pan Ferenc Mádl wraz z marszałkiem polskiego Senatu, panem Longinem Pastusiakiem uczestniczył w odsłonięciu tablicy pamiątkowej Henryka Sławika, polskiego „Wallenberga” w Budapeszcie oraz w zorganizowanej z tej okazji uroczystej sesji w Węgierskiej Akademii Nauk. Pan Ferenc Mádl w dniu 27 stycznia 2005 roku wziął udział w obchodach z okazji 60-tej rocznicy wyzwolenia obozu koncentracyjnego w Auschwitz-Birkenau w Polsce. Pan prezydent László Sólyom od początku swojego urzędowania już dwukrotnie odwiedził Polskę. W dniu 31 sierpnia 2005 roku uczestniczył w uroczystościach zorganizowanych z okazji 25-rocznicy powstania Związku Zawodowego „Solidarność” w Gdańsku, a w dniu 30 września 2005 roku miał okazję do wymiany zdań z polskim prezydentem podczas spotkania prezydentów państw wyszehradzkich w Wiśle. Obecnie trwa przygotowanie wizyty nowo wybranego prezydenta Polski, pana Lecha Kaczyńskiego na Węgrzech.
Nasze parlamenty również intensywnie współpracują ze sobą. W dniach 29-31 października 2003 roku przewodnicząca węgierskiego parlamentu, pani Katalin Szili na wspólne zaproszenie marszałków polskiego Sejmu i Senatu złożyła wizytę oficjalną w Warszawie. Istnieje regularne współdziałanie i wymiana doświadczeń między grupami Unii Międzyparlamentarnej oraz różnymi komisjami obu parlamentów.
W ciągu 5 lat poprzedzających rok 2003 stosunki wielostronne, udział w pracy organizacji międzynarodowych oraz współpraca wyszehradzka stworzyły okazje do spotkań naszych premierów. Pan premier Péter Medgyessy prowadził konsultacje dwustronne z premierem Leszkiem Millerem podczas szczytu CEFTA 14 września 2002 roku w Bratysławie oraz 15 listopada 2002 roku w Warszawie, w trakcie spotkania dziesięciu państw uczestniczących wcześniej w posiedzeniu Rady Europy w Laeken. Nowy impet stosunkom polsko-węgierskim nadała oficjalna wizyta węgierskiego premiera w Polsce 20 listopada 2003 roku. Péter Medgyessy następnie 12 maja 2004 roku, podczas spotkania premierów państw wyszehradzkich w czeskim Kromerizie prowadził rozmowy dwustronne z polskim premierem, Markiem Belką. 5 maja 2005 roku z okazji obchodów Marszu Żywych w Auschwitz-Birkenau odbyło się spotkanie premierów Ferenca Gyurcsány i Marka Belki, a następnie 30 maja w Budapeszcie premierzy debatowali podczas obiadu roboczego. Pan premier Kazimierz Marcinkiewicz podczas spotkania premierów państw wyszehradzkich, 2 grudnia 2005 roku w Budapeszcie rozmawiał po raz pierwszy osobiście z panem premierem Ferencem Gyurcsány, a 16 stycznia 2006 złożył wizytę roboczą w Budapeszcie.
Kontakty między ministerstwami spraw zagranicznych są regularne, odbywają się liczne konsultacje na wysokim i średnim szczeblu. Pan Włodzimierz Cimoszewicz 7 lutego 2002 roku odwiedzil oficjalnie Budapeszt. Pan László Kovács 3 lipca 2002 roku odwzajemnił wizytę. Minister spraw zagranicznych Polski 26 lutego 2003 roku złożył wizytę roboczą w Budapeszcie, później pan Ferenc Somogyi i pan Włodzimierz Cimoszewicz prowadzili rozmowy dwustronne podczas spotkania ministrów spraw zagranicznych państw wyszehradzkich 7 grudnia 2004 roku w Krakowie. W minionym okresie - przede wszystkim w związku z naszym wstąpieniem do UE – odbylo się wiele konsultacji w dziedzinie spraw zagranicznych, głównie w ramach dwu- oraz wielostronnych (przede wszystkim państw wyszehradzkich) spotkań dyrektorów politycznych, dyrektorów kompetentnych ds. UE, polityki bezpieczeństwa, planowania polityki zagranicznej i transatlantyckiej oraz ds. Ukrainy i Rosji. Pan minister Ferenc Somogyi w dniu 25 listopada 2005 roku przyjął pana ministra Stefana Mellera, który udał się z pierwszą wizytą roboczą do Budapesztu.
Wśród innych dziedzin administracji państwowej merytoryczną współpracę prowadzą resorty zajmujące się gospodarką oraz ministerstwa kultury, sprawiedliwosci, obrony narodowej i spraw wewnętrznych - zarówno w ramach kontaktów dwustronnych, jak i wielostronnych (głównie państw wyszehradzkich).
Znaczny postęp udało sie osiągnąć w dziedzinie „dyplomacji społecznej”. Współpraca jest coraz szersza między instytucjami samorządowymi oraz szkołami, ale znaczny rozwój można zauważyć również w stosunkach między organizacjami zawodowymi. Działające w Polsce towarzystwa przyjaźni polsko-węgierskiej również w znacznym stopniu przyczyniają się do pogłębiania przyjaźni między naszymi narodami oraz do pielęgnowania wspólnych tradycji i miejsc pamiątkowych. Nasz ambasador w Warszawie 25 lutego i 25 listopada 2004 r. wręczył odznaczenia przyznane przez ówczesnego prezydenta Węgier, pana Ferenca Mádl wielu obywatelom Polski, jako dowód uznania za pracę na rzecz rozwijania stosunków między naszymi krajami. Pan prezydent Aleksander Kwaśniewski w roku 2004 udekorował wysokimi odznaczeniami państwowymi dziesięciu prezesów towarzystw przyjaźni polsko-węgierskiej działających w Polsce, za pielęgnowanie przyjaźni między dwoma narodami. W roku 2005 polskie ministerstwo spraw zagranicznych wraz z miastem Gdańskiem nadalo odznaczenia trzydziestu obywatelom węgierskim z okazji 25-tej rocznicy powstania Związku Zawodowego „Solidarność”. Ożywiają się stosunki między dwiema stolicami: 10-11 lutego 2005 roku prezydent miasta Budapesztu, pan Gábor Demszky odwiedził Warszawę, gdzie z prezydentem miasta Warszawy, panem Lechem Kaczyńskim podpisali porozumienie o współpracy między dwiema stolicami. Podobne porozumienie powstało między Krakowem a Budapesztem, które zostało podpisane przez pana Gábora Demszky oraz prezydenta miasta Krakowa, pana Jacka Majchrowskiego w dniu 24 października 2005 roku w Budapeszcie.
Współpraca gospodarcza
Polska – ze względu na swoje położenie geograficzne, strukturę gospodarczą pod wieloma względami komplementarną do węgierskiej, swój blisko 40-milionowy rynek oraz tradycje kontaktów gospodarczo-handlowych – należy również w dłuższej perspektywie do ważnych partnerów strategicznych Węgier. W ciągu ostatnich dziesięciu lat obroty między dwoma krajami zwiększyły się ponad ośmiokrotnie. Wśród naszych partnerów handlowych Polska pod względem łącznych obrotów zajmuje ósme miejsce, jej udział w łącznej wymianie handlowej Węgier wynosi 3%, a w wymianie w ramach Unii Europejskiej 4%. W roku 2004 wartość naszego eksportu (1.279,1 mln EUR) wzrósł o 47,6%, a import (1.561,5 mln EUR) wzrósł o 31,3%. W okresie od stycznia do października 2005 roku wartość obrotów bilateralnych osiagnęła blisko 3 mld EUR (co oznacza wzrost o 29,3% w stosunku do podobnego okresu poprzedniego roku).
Nasze najważniejsze artykuły eksportowe, to: telefony komórkowe, monitory, kamery, produkty ropy naftowej, lekarstwa, silniki i części zamienne do pojazdów, sztuczne włókno, tworzywo sztuczne, urządzenia do przetwarzania danych, karma dla zwierząt, kukurydza, produkty warzywne, arbuzy, kawa i herbata; natomiast naszymi najważniejszymi artykułami importowymi są: samochody osobowe i części zamienne do pojazdów, urządzenia do automatyki oraz kontroli, meble, artykuły kosmetyczne, słodycze, kawa i herbata.
Znaczne kroki uczyniliśmy w pogłębieniu współpracy w dziedzinie inwestycji. Węgierskie inwestycje w Polsce rozpoczęła firma Richter Gedeon w roku 2002 nabywając większość akcji polskiej firmy farmaceutycznej Polfa Grodzisk. Jakościową zmianę przyniosła inwestycja firmy TriGránit w budowę Silesia City Center, która została oddana do użytku w listopadzie 2005 roku w Katowicach, a w pierwszej fazie otwarto wielofunkcyjne centrum handlowe typu West-End. Wartość obiektu wraz ze środkami zainwestowanymi w poszczególne sklepy wynosi blisko 300 milionów euro. Kolejną ważną transakcją, która miała miejsce w 2005 roku, był zakup przez firmę BorsodChem 100 procent udziałów w firmie chemicznej Petrochemia-Blachownia S.A.
Dwustronne kontakty turystyczne w ostatnich latach – szczególnie dzięki wyjazdom polskich turystów na Węgry – rozwijają się dynamicznie. W roku 2004 łącznie ponad milion Polaków odwiedziło nasz kraj.
Stosunki kulturalne, naukowe i kontakty w dziedzinie oświaty
Określenie zasad współpracy nastąpiło wraz z podpisaniem przez nasze rządy w 1992 roku porozumienia o współpracy w dziedzinie kultury, nauki i oświaty. Ministrowie kultury naszych krajów podpisali projekt współpracy na następne 2 lata w trakcie wizyty premiera Węgier, pana Pétera Medgyessy w Warszawie w dniu 20 listopada 2003 roku. Wznowiony dokument współpracy kulturalnej daje możliwość wspólnego organizowania z Polakami licznych imprez kulturalnych w nadchodzącym okresie.
Porozumienie o współpracy w dziedzinie oświaty i nauki, podpisane w 2000 roku i obowiązujące do 2002 roku, automatycznie nadal pozostaje w mocy aż do momentu podpisania nowego porozumienia.
Od roku 1996 dwustronne porozumienie podpisane między rządami reguluje węgiersko-polską współpracę naukowo-technologiczną.
Najważniejszymi instytucjami odpowiedzialnymi za rozwijanie i praktyczną realizację współpracy kulturalnej są instytuty kultury działające w obu stolicach. Działalność Węgierskiego Instytutu Kultury w Warszawie pod nadzorem Ministerstwa Narodowego Dziedzictwa Kulturalnego cieszy się tradycyjnie wielkim zainteresowaniem w Polsce. W niedalekiej przyszłości nastąpi podpisanie przez rządy porozumienia tworzącego nowe podstawy dla działalności instytutów kultury. W pogłębianiu kulturalnych stosunków polsko-węgierskich czynny udział biorą również różne inicjatywy i organizacje obywatelskie (na przykład fundacja użyteczności publicznej o celach kulturalnych „Cracovia Express” z siedzibą w Krakowie).
Nasza współpraca w dziedzinie oświaty realizuje się przede wszystkim w coraz szerszych kontaktach bezpośrednich między szkołami oraz w udziale naszych ekspertów w różnych konferencjach zawodowych i naukowych.
Lwią część stosunków w dziedzinie szkolnictwa wyższego stanowią stosunki katedr hungarystyki i polonistyki. Na Węgrzech katedra filologii polskiej działa na Uniwersytecie im. Eötvösa Loránda w Budapeszcie, na Uniwersytecie w Debreczynie oraz na Uniwersytecie Katolickim im. Pétera Pázmány, oprócz tego na Uniwersytecie w Pécs prowadzony jest program nauczania języka polskiego. W Polsce na Uniwersytecie Warszawskim oraz na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie działa katedra filologii węgierskiej, a na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza kierunek hungarystyki.
Współpraca konsularna, kontakty regulowane przez umowy
Węgiersko-polskie kontakty konsularne są uporządkowane. Władze Rzeczpospolitej Polskiej spełniają obowiązki zawiadomienia, określone w porozumieniu zawartym w Wiedniu o stosunkach konsularnych oraz w węgiersko-polskim porozumieniu konsularnym. Pomagają w zapewnianiu ochrony interesów obywateli węgierskich. Obrót prawny w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych jest zarówno znaczący. Stosunki w dziedzinie obrotu prawnego od lat są bezproblemowe.
W Krakowie urzęduje konsulat generalny na okręg sześciu województw południowej Polski. W Poznaniu konsul honorowy wspomaga pracę naszej ambasady, a w Łodzi 2 września 2005 roku został otwarty konsulat honorowy. Konsul honorowy w Gdańsku 19 stycznia 2004 roku zrezygnował z piastowania swojego urzędu. Konsulowie honorowi nie wypełniają zadań związanych ze sporządzaniem i uwierzytelnianiem dokumentów oraz wystawianiem świadectw.
Nasze stosunki z Polską regulowane umowami przebiegają bez konfliktów. W roku 1992 wszedł w życie układ zasadniczy zawarty między naszymi krajami. Nasze kontakty handlowe i gospodarcze regulują porozumienia o ochronie inwestycji oraz o unikaniu podwójnego opodatkowania. Nowelizacja porozumienia o unikaniu podwójnego opodatkowania weszła w życie na jesieni 2002 roku (dzięki czemu węgierscy emeryci mieszkający w Polsce bez przeszkód mogą otrzymywać emerytury). Zawarliśmy porozumienie o przeciwdziałaniu terroryzmowi, handlowi narkotykami i przestępstwom zorganizowanym, o wydalaniu z kraju, o współpracy w dziedzinie nauki i technologii, o współpracy celnej, o współpracy w dziedzinie leczenia zwierząt i ochrony roślin, itd. Negocjacje dotyczące porozumienia o wzajemnej ochronie informacji kwalifikowanych są w trakcie. Protokół o przeglądzie umów dwustronnych wszedł w życie 29 grudnia 2005 roku, w dużej mierze przyczyniając się do przejrzystości bazy prawnej umów.
Na podstawie porozumienia zawartego w dniu 14 grudnia 2000 roku w Budapeszcie, z dniem 2 stycznia 2001 roku wydziały konsularne Rzeczpospolitej Polskiej w niektórych przypadkach zapewniają ochronę konsularną węgierskich obywateli przebywających na terenie Koreańskiej Republiki Demokratyczno-Ludowej oraz Białorusi. Udzielanie pomocy ma miejsce szczególnie w takich przypadkach, jak śmierć, choroba, wypadek węgierskiego obywatela, gdy padnie on ofiarą poważnego przestępstwa lub zgubi swój dokument podróży. W realizacji w/w porozumienia biorą udział wydziały konsularne w Mińsku, Brześciu, Grodnie oraz Phenjanie.
W naszych krajach będących członkami Unii Europejskiej obowiązują przepisy wizowe Unii Europejskiej. Mamy bardzo dobrą współpracę z wydziałami konsularnymi państw członkowskich Unii Europejskiej.